تاریخچه تکمیل فرش در ایران
پیشینه تکمیل فرش دستبافت را نمی توان به طور دقیق تعیین کرد زیرا از قدیم باب بوده است پس از پایین امدن فرش از دار قالی بافی جهت زدودن نخ های باقی مانده در تار پود و پرز و برطرف کردن خشکی و شقی بافت و بازگردانی حالت طبیعی خواب فرش آن را تحت عملیات گوناگون قرار می دهند که مجموع این عملیات ها تکمیل فرش دستباف نامیده می شود.
با این حال از زمانی که قالی به عنوان یک کالای تجاری درامد عملیات تکمیلی قالی نیز با تغییرات گستردهای رو برو شد. این تغییرات سبب گردید تا تکمیل فرش دستباف با پدیده قالیشوی به عنوان یک حرفه جنبی نوظهور در تولید فرش دستباف محسوب گردد و از یک مهارت ساده به حرفه ای صنعتی و تجاری تبدیل گردد.
تاریخ نوین عملیات تکمیلی صنعتی به دو دوره تقسیم می شود
ابتدای سلطنت ناصر الدین شاه در نیمه دوم قرن 19 میلادی تا اواخر حکومت قاجاریه در دهه دوم قرن بیستم. در این دوره تجارت با کشورهای اروپای تازه صورت گرفته می شد که یکی از موارد صادراتی کشور ما فرش دستباف بود در این دوره قالی ایرانی خصوصا قالی های کهنه برای مردم اروپا بسیار با ارزش تلقی می شد و دارای جایگاه خاصی بوده و باعث افزایش صادرات این کالا می شد خرید و جمع آوری قالی های کهنه توسط نمایندگان تجار تبریزی از تمامی شهر های ایران صورت می گرفت و از طریق بندر طرابوزان به اسلامبول رفته و در آنجا به فروش می رسید.
بعد از مدتی بازار و تجار با کمبود و عدم وجود فرش های کهنه روبرو شدند و از طرفی اروپایی ها تمایلی به خرید فرش های نو با رنگبندی تند را نداشتند. پس تجار ایرانی به فکر کهنه کردن یا کهنه نما کردن فرش ها افتادن که اولین روش استفاده از آفتاب دادن فرش ها بود که فرش ها را در جلو آفتاب پهن میکردند. روش دیگر برای کهنه نما کردن فرش پهن کردن قالی ها در کف بازار و مکان های پر رفت آمد بود که توسط افراد پا خورده شوند و سپس با خاکستر و چوبک انها را شستشو می دادند.
از ابتدای دهه دوم قرن بیستم تا اوایل دهه هفتاد
تا دهه دوم قرن بیستم عمده صادرات ایران از طریق استامبول صورت می گرفت بعد از جنگ جهانی اول پایگاه فروش فرش های ایرانی از بندر اسلامبول به لندن منتقل شد و قالیشویی ها هم از ترکیه به لندن منتقل شدند، آرام آرام سلیقه اروپاییان و خریداران فرشهای ایرانی نیز رو به تغییر نهاد و در کنار این تغییر آگاهی مردم نسبت به بعضی بیماری ها و ناپاکی ها همراه با پشم نیز بالا نهاد در ان زمان اروپاییان قواعدی را وضع کردندکه کلیه فرش های که قرار است تا در بازار لندن به فروش برسد قبلا بایستی ضد عفونی گردند.
لذا کارگاههای در لندن و سایر نقاط اروپا تاسیس گردید تا نسبت به ضدعفونی و کاهش فام رنگهای فرش اقدام نمایند. در آن کارخانه ها جهت ضد عفونی از مواد کلری وجهت کاهش شدت رنگ قالی های ایرانی از انواع مواد شیمیایی مصنوعی استفاده می کردند این کارخانه ها رنگ های تند را کاهش میدادند و هرگز روش و مواد مورد مصرف خود را فاش نمی ساختند. “ادواردز در برخی از نوشته های خود به راه اندازی چند قالیشوی در همدان در دهه 40میلادی اشاره می کند. در این سالها عملیات تکمیل به صورت یک تخصص محرمانه در آمد،استفاده از مواد شیمیایی مصنوعی باب گشت به هر حال دوره دوم عملیات تکمیلی فرش دستباف را می توان دوره دواشور کردن نام نهاد.
0 دیدگاه