10
سپتامبر

تاریخچه شست‌وشوی قالی

شست‌وشوی قالی در ایران قدمتی دیرینه دارد. نخستین تجارب قالیشویی در دوران سلطنت خاندان صفوی به شکل سنتی و خانگی انجام می‌شده است. این شست‌وشوها در زمان‌های مذکور برای افزایش جلا، رفع کثافاط و گردو غبار از سطح فرش انجام می‌شده است. بدین ترتیب در طول حکومت خاندان صفویه از آب، برخی مواد گیاهی و صابون‌های سنتی به همراه جارو برای شست‌وشوی فرش استفاده می‌شده که در این میان یک و یا چندین نفر این کار را انجام می‌داده‌اند. اما پس از گذشت مدت زمان از این دوران و انتقال قدرت از خاندان صفوی به خاندان قاجار، فرش و تولید فرش تغییر یافت و حالتی صنعتی و صادراتی یافت.

در دوره قاجار با افزایش اهمیت فرش دستباف و ورود اروپاییان به بازار ایران، تولید فرش و صنایع وابسته به آن رنگ و بویی جدید به خود گرفت و حالتی صنعتی یافت. بدین ترتیب این حرفه دستخوش تغییرات بسیاری شد که از این قبیل می‌توان به ایجاد تنوع و مدرنیزاسیون در صنعت قالیشویی اشاره داشت. این تنوع و نوسازی در صنعت قالیشویی از تمایل اروپاییان به ایجاد تغییرات در ظاهر فرش دستباف نشأت می‌گیرد. به طور عمومی اروپاییان علاقه زیادی به فرش‌های کهنه داشتند و این علاقه باعث شد تا زمینه ایجاد تغییر در عرصه قالیشویی مرتفع شود.

دوره حکومت خاندان قاجار، با بروز تغییرات عمده در ایران همراه است.

از دوره مذکور تاکنون این تغییرات به تدریج ادامه یافته است. به طوری که در عصر حاضر کارگاه‌های قالیشویی تغییرات شگرفی داشته‌اند. با پیشرفت تکنولوژی و ورود آن به عرصه قالیشویی، دستگاه‌ها و شوینده‌های قوی ساخته شدند که فرآیند شست‌وشو را تسریع و تسهیل کردند. انجام شست‌وشو با دستگاه‌های مذکور موجب شد تا کیفیت شست‌وشوی قالی افزایش یابد. همچنین در سال‌های اخیر استفاده از گرمخانه‌ها موجب تسریع خشک شدن قالی‌ها می‌شود. البته همچنان در بعضی از نقاط ایران و خاورمیانه، هنوز به صورت دستی نیز انجام می‌شود. در سال‌های اخیر قالیشویی به عنوان حرفه و شغلی مجزا شناخته شده و اتحادیه و اصنافی به خود تعلق داده است.