خاک‌گیری فرش دستباف

فرش دستباف ایرانی که برخی آن را با نام قالی نیز معرفی کرده و خطاب می‌کنند. از آنجایی که فرش دستباف عموماً بر روی زمین قرار می‌گیرد پس از مدتی از مصرف، گرد و غبار و در اصطلاح خاک بسیاری در خود را جذب می‌کند. دلیل جذب گرد و غبار و خاک درون فرش، وجود پرز ابریشمی و یا پشمی در سطح فرش دستباف است.

یکی از خدمات قالیشویی قالی ماندگار، خاک‌گیری فرش دستباف است

دو الیاف مذکور افزون بر آن که دارای فلس بوده و مستعد جذب گرد و غبار می‌باشند، حضور نخ‌های پشمی و یا ابریشمی در کنار یکدیگر باعث می‌شود تا فضا و یا خلأیی میان آن‌ها وجود دارد. این عامل باعث می‌شود تا گرد و غبار در میان آن‌ها جای گرفته و پس از مدتی میزان قابل توجهی خاک در میان فرش جای می‌گیرد. این گرد و غبار پس از مدتی باید از درون فرش خارج شده و از داخل فرش زدوده شود.

دلیل ضرورت زدودن گرد و غبار فرش آن است که نخست این گرد و غبار باعث پوسیدگی تدریجی پرزها و تار و پود فرش می‌شود. از سویی دیگر وج.د گرد و غبار در میان پرز فرش باعث می‌شود تا زمینه رشد و پرورش باکتری‌ها، قارچ‌ها و موجودات ریز پشم خوار فراهم شود که هر یک تهدیدی جدی برای سلامت افراد مسکن و فرش دستباف به شمار می‌آید.

بدین دلیل باید به صورت دوره‌ای فرش دستباف تحت عملیات غبارگیری که با عنوان خاک‌گیری نیز شناخته می‌شود، انجام شود. خاک گیری فرش عموماً به دو صورت سنتی (دستی) و مکانیزه انجام می‌شود. برای خاک گیری به روش سنتی فرش دستباف از میان آویزان شده و لبه‌های آن رها می‌شود. سپس در وهله نخست با جاروهای دستی، جارو می‌شود.

سپس با وسایلی همانند چوب گرد و سایر وسایل محکم به بدنه فرش ضربه زده می‌شود. نیاز به توضیح است که ضربه و یا وسیله مورد استفاده نباید به گونه‌ای باشد که آسیبی جدی به فرش وارد کرده و یا ان را پاره کند.

برای محافظت از فرش دستباف، باید غبار و گرد و خاک آن زدوده شود.

نوع دیگر مکانیزه است. در این روش عموماً کارگاه‌ها و کارخانه‌های قالیشویی با استفاده از دستگاه‌های پیشرفته، بدون ایجاد ضربه فیزیکی غبار فرش را از میان آن زدوده و بر طرف می‌کنند. بدین دلیل پیشنهاد می‌شود، بسیاری از صاحبان فرش، این شی با ارزش خود را به کارگاه‌های قالیشویی پیشرفته و حرفه‌ای تحویل دهند تا با کم‌ترین هزینه و خطر، خاک از فرششان زدوده شود.