مقاله آموزشی

ماندگاری رنگ فرش دستباف

قالی ماندگار – ماندگاری رنگ در داخل نخ فرش حین شستشو، امری ضروری و حیاتی است که در نتیجه آن زیبایی و عمر فرش دستباف افزایش می‌یابد. ماندگاری و مقاومت رنگزا در داخل لیف در برابر عواملی همانند نور، شست‌وشو و سایش سنجیده می‌‌شود، به این ماندگاری در اصطلاح ثبات رنگی اطلاق می‌شود. کاهش ثبات در برابر عوامل فوق‌الذکر، سبب ایجاد تغییراتی همانند رنگ دویدگی و یا کاهش رنگ ظاهری فرش دستباف می‌شود. این تغییرات به طور عمده در فام، عمق و درخشندگی فرش می‌شود.

ارزیابی ثبات معمولاً توسط آزمایشاتی که توسط سازمان‌های استاندارد معرفی شده، انجام می‌شود. نتیجه ارزیابی ثبات عموماً با فاکتور عددی به طریق مشاهده اندازه‌گیری می‎‌شود. برای اندازه‌گیری دقیق میزان ماندگاری رنگ در فرش بهتر است بخش از فرش به صورت آزمایشی تحت شست‌وشو، نور آفتاب و سایش قرار گیرد. سپس میزان ماندگاری و ثبات رنگ‌ها مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. برای این عمل از دو معیار آبی و خاکستری استفاده می‌شود. معیار آبی، معیاری است که از جنس نخ پشم به رنگ آبی تهیه و با عدد 8-1 اعلام می‌شود. این معیار تنها برای ثبات نوری کاربرد دارد و به ترتیب عدد یک تا هشت مبین پایین‌ترین و مناسب‌ترین ثبات می‌باشد. برای انجام ارزیابی و اندازه‌گیری ثبات رنگ قالی، بخشی از قالی انتخاب و مطابق شکل، پوشانده و بخش دیگر تحت تابش نور آفتاب قرار می‌گیرد. پس از گذشت زمان تخمینی سه روز، آن بخش فرش با معیار آبی مقایسه می‌شود.

معیار دیگر که با آن اصطلاح معیار خاکستری  اطلاق می‌گردد و به صورت بصری و با محدوده 5-1 مشخص می‌شود.  این معیار در ثبات‌های شستشویی، سایشی و… کاربرد یافته است. ارزیابی و تعیین ثبات با هر دو معیار آبی و خاکستری، با قیاس دو نمونه شاهد (مورد رنگرزی قرار گرفته و عملیات خاصی بر روی آن انجام نگرفته است) و آزمایش شده و سپس تطبیق با معیارهای مذکور به صورت بصری انجام می‌گیرد. سپس با اعلام ثبات از میان یک تا پنج و یا هشت، عددی اطلاق می‌گردد که هر یک بیانگر ضعیف‌ترین و یا بهترین ثبات خواهد بود.