06
آگوست

شست‌وشوی فرش

شست‌وشوی فرش به طور کلی در چهار مرحله انجام می‌گیرد. این مراحل عبارت است از:

مرحله غبار‌گیری: هدف از این كار، خارج كردن گرد و خاك از لابه‌لای پرزهاست تا در هنگام شستن، گرد و خاك لای پرز‌ها رسوب نكند و سبب سایش و از بین رفتن پرز‌ها نشود. این كار به چند روش انجام می‌گیرد كه ساده‌ترین آن، پشت و رو پهن كردن فرش در محل عبور و مرور برای مدت چند روز است. چنانچه امكان این كار نبود، می‌توان فرش را روی میله یا مكان بلندی آویزان كرد و با چوب بلند و قطوری به نقاط مختلف پشت فرش كوبید تا گرد و غبار خارج شود. توجه كنید كه سر چوب به فرش برخورد وارد كردن ضربه‌های خیلی محكم یا وجود پوسیدگی در فرش، سبب از هم گسیختگی الیاف می‌شود.

مرحله شست‌وشو با مواد شوینده: ابتدا تمام بخش‌های فرش را با آب خیس و مواد شوینده بر روی فرش ریخته و با جارو یا برس تمام نقاط را با مواد آغشته كرده و می‌شوییم. چنانچه از پودر‌های شوینده استفاده می‌كنید باید آن را در ظرف آبی حل كنید و سپس روی فرش بریزید. در غیر این صورت، برخی از دانه‌ها در آب حل نمی‌شود و در داخل الیاف می‌مانند. بخش‌های دارای لكه را جداگانه بشویید و بعد شست‌وشوی عمومی را به صورت بالا انجام دهید. برای از بین بردن لكه‌های شیمیایی كه با روش‌های معمول از بین نمی‌روند، از متخصصان قالیشویی كمك بگیرید.

 

مرحله آبكشی: اگر عمل شست‌وشو دركنار رودخانه، نهر آب یا در داخل حوض پر آب انجام می‌گیرد برای مدت چند ساعت فرش را در داخل آب به حال خود رها كنید تا مواد شوینده از داخل آن خارج شود و در صورت نبود این شرایط برای خارج كردن مواد شوینده و صرفه‌جویی در مصرف آب، بهتر است از پارو یا لگن‌های فلزی كمك بگیرید و همیشه در جهت خواب فرش، از وسایل بالا استفاده شود. كشیدن این وسایل و حتی جارو كشیدن در جهت خلاف گره‌ها، آنها را شل و آماده ریزش می‌كند. پس از آبكشی، فرش را لوله كنید و با كمك نیروی انسانی یا با فشار، تا حد امكان آب باقیمانده را از فرش خارج كنید.

مرحله خشك كردن: برای خشك كردن، بهترین روش پهن كردن فرش روی توری‌های ضخیمی است كه از زمین فاصله دارند. در بعضی موارد، فرش خیس را از مكان بلندی آویزان می‌كنند كه در این حالت بخش بالایی تحت فشار قرار می‌گیرد و ممكن است پاره شود. اگر در هنگام شست‌وشو، متوجه پس دادن رنگ فرش شدید به هیچ وجه فرش را در این مرحله آویزان نكنید یا به‌صورت لوله شده و ایستاده قرار ندهید؛ زیرا سبب حركت رنگ در بخش پایینی شده و فرش شما دو رنگ می‌شود. زمانی كه فرش مقداری نمدار باشد، آویزان كردن آن اشكالی ندارد.

بهترین زمان شستن فرش در فصل بهار یا اواخر تابستان است، در این زمان بهترین وسیله حرارتی برای خشك كردن نور خورشید است كه نه آنچنان مستقیم و سوزاننده است كه بر اثر گرمای زیاد آن فرش آسیب و نه آنچنان ملایم و بی‌حرارت است كه فرش به طور صحیح خشك نشود. و در عین حال، نور با تابیدن كافی به تمام آن رخنه كرده و از آسیب بید و كپك نیز جلوگیری می‌كند. مردم ایران اغلب به دلیل سنت خانه تكانی در پایان زمستان به شست‌وشوی فرش مبادرت می‌كنند. زمان مناسب از نظر استفاده كامل از نور خورشید نقش بسیار مهم و اساسی در سلامت فرش دارد و پایان زمستان زمان خوبی برای شست‌وشوی فرش نیست. در مورد انتخاب شوینده‌ها هم بهتر است از مواد دارای تركیبات قلیایی یا اسیدی كاملا ضعیف استفاده كنید تا از آسیب الیاف جلوگیری شود.