07
اکتبر

قیچی کاری و پرداخت حین بافت

قیچی کاری و پرداخت حین بافت رایج‌ترین فرآیند در زمان بافت قالی است. در این روش پس از بافت یک رج و عبور پود و یا پودها از روی رج بافته شده و قبل از شانه‌کوبی، بافنده سر گره را میان دو انگشست شست و نشانه می‌گیرد و آن را به سمت جلو و رو به پایین می‌کشد؛ یعنی سرکش می‌کند تا گره محکم‌تر شود و به اصطلاح به طور کامل جفت شود و جا بیفتد. در ضمن با محکم‌تر شدن گره‌ها، نقشه قالی نمایان‌تر می‌شود.

این عمل مخصوصا در کرمان و اراک، به وسیله نوعی شانه کوچک فولادین انجام می‌گیرد. برای انجام این عمل به کمک شانه یا یک ابزار فلزی شانه مانند و یا به وسیله همان کارد بافت، پرز و ریشه‌ها را کاملاً به جلو می‌کشند و شانه می‌کنند تا ضمن اینکه همه پرزها در یک جهت قرار می‌گیرند، خامه‌ها و پرزهای اضافی به وسیله شانه از لا به لای پرزها گرفته شوند. همچنین این عمل باعث می‌شود تا پشت گره‌ محکم شوند، نقش‌ها بهتر نمایان شوند و عمل بریدن خامه‌ها کاملاً یکنواخت و منظم انجام گیرد.

پرداخت فرش بنابر سنت‌ها و شیوه‌های مرسوم هر منطقه انجام می‌شود

سپس به وسیله دفه و یا دفتین روی رج بافته شده می‌کوبند و به اصطلاح شانه‌کوبی می‌کنند. پس از آن به مرحله قیچی کردن می‌رسیم. یعنی چیدن پرزهای اضافی ریشه که با سرکش کردن مشخص شده‌اند. برای قیچی کاری، شخصی بافنده قیچی را به نحوی در دست راست خود گیرد که با تسلطی کامل قیچی کاری و پرداخت فرش را انجام دهد. نحوه گرفتن قیچی در دست اهمیت بسیاری دارد. زیرا بافنده باید انگشت شست خود را در جای تعبیه شده دسته پایینی قیچی بگذارد و انگشت سبابه و میانی خود را در محل مربوطه در دسته بالایی قیچی قرار دهد.

پس از چند بار قیچی زدن، قیچی زدن حدود 20 الی 30 رج بافنده شانه یا کاردی دندانه‌دار را روی قسمت‌های خورده می‌کشد تا بدین وسیله پرزها و نخ‌های اضافی را از لابه لای فرش بیرون بریزد و همچنین اگر پرزهایی ز دهانه قیچی گریخته باشند، آشکار شده و قیچی می‌شوند.