12
دسامبر

آسیب‌های فرش

در ادامه این یادداشت برخی از آسیب‌های فرش به تفصیل تشریح می‌شود.

 

کجی

حاشیه برخی از فرش‌ها دارای تورفتگی و یا بیرون آمدگی است. در چنین فرش‌هایی حاشیه‌ها فاقد خط مستقیم هستند. برای محاسبه کجی فرش با اندازه‌گیری عرض اوّل، وسط و آخر، می‌توان مقدار کجی را محاسبه کرد. علّت ایجاد این عیب به عوامل زیادی همانند خمیدگی سردار و زیردار دستگاه بافت، عدم پخش صحیح چله در دار، نداشتن کوجی و یا پارگی نخ کوجی، عدم وجود تسمه‌های عمودی، کشش بیش از حد پود ضخیم، بستگی دارد. تو رفتگی و شکم دادگی فرش در زمره کجی فرش به شمار می‌آید. خبرگان و برخی از کارشناسان فرش این عیب را سَرَک (سَرِه) می‌نامند.

سرکجی (شانه‌دار شدن)

اگر اندازه طولی یک طرف فرش با طرف دیگر متفاوت باشد، این عیب شانه‌‌دار شدن فرش می‌باشد. علت ایجاد عیب مذکور به عواملی از قبیل معیوب بودن دستگاه بافت و عدم توازی سردار و زیردار، شل بودن چله‌ها در یک طرف، تراکم چله در یک طرف قالی، عدم یکنواختی در کوبیدن پودها و یا پود کشی بستگی دارد.

بی نظمی و عدم تقارن در دو طرف ترنج

در برخی از فرش‌ها نقش ترنج در میان جای نگرفته است. بدین معنی که فاصله ابتدای فرش تا نقطه مرکزی ترنج با نیمه دیگر متفاوت است و میان دو نیمه قالی عدم تقارن است. این عیب در اثر شل بودن چله در نیمه قالی، اختلاف ضخامت نخ مصرفی، تعویض ضخامت پودها در نیمه قالی و تغییر بافنده در نیمه دیگر قالی ایجاد می‌شود.

پارگی و شکستگی

بعضی از فرش‌ها به ویژه حاشیه آن‌ها از یک سانتی‌متر تا چهل سانتی متر، امکان پارگی دارد. در بعضی از فرش‌ها سوراخ‌های ریز و یا درشت ایجاده شده که در موقع فروش معمولاً آن‌ها را رفو نموده و ظاهراً عیب برطرف می‌گردد. این عیب در اثر فشار بیش از حد در یک طرف دار به وسیله گوه و یا پیچ‌ها به چله ایجاد می‌شود. در چنین حالتی فرش خشک شده و تا کردن آن شکستگی و پارگی ایجاد می‌نماید.

بی‌گره بافی

بافنده برای سرعت در بافت و درآمد بیش‌تر در هنگام گره زدن بجای اینکه گره را با جفت تارها درگیر کند، صرفاً به شکل U پرز را از چله‌های زیر و رو عبور می‌دهد. این عیب موجب کاهش دوام فرش می‌شود.