جنس فرش دستباف

جنس فرش دستباف عموماً به الیاف کاربردی در تار، پود و پرز فرش بستگی دارد. لیف رشته‌ای دراز و باریک از هر جسمی است که دارای ضخامت و طول متفاوتی است و دارای منشأ حیوانی و گیاهی می‌باشد. الیاف حیوانی کاربردی در فرش دستباف عمدتاً پشم و ابریشم بوده و الیاف گیاهی که کاربرد کثیری در فرش دستباف دارد، پنبه می‌باشد.

جنس فرش بنابر مواد اولیه غالب تعیین می‌شود.

پشم

میزان مصرف این نوع الیاف از سایر الیاف در بافت فرش بیش‌تر می‌باشد. قطر پشم‌های مناسب برای قالی‌بافی در حدود 30 تا 40 میکرون (میکرون واحد تعیین ظرافت لیف پشم و معادل یک هزارم میلی‌متر است) و طول آن می‌بایست حدقل از 7/5 سانتی‌متر به بالا باشد. از پشم معمولاً در بافت پرز یا گوشت فرش استفاده می‌شود ولی در فرش‌های عشایری از الیاف پشم به صورت چله و حتی پود نیز استفاده می‌شود. مرغوب بودن پشم براساس سن گوسفند، درازی الیاف، ظرافت و مجعد بودن آن تعیین و درجه‌بندی می‌شود.

به سبب حالت فنری و کششی پشم و خاصیت ارتجاعی آن اغلب از این نوع لیف در بافت پرز استفاده می‌شود تا در برابر فشار و ضربه پا دوباره به حالت نخست بازگردد. کرک پشم‌های ظریفی است که هنگام شانه کردن پشم گوسفند در میان دندانه‌های شانه گیر می‌کنند. اما در بازار داخلی عموماً از پشم ظریف خارجی استفاده می‌شود.

پنبه

پنبه از الیاف سلولزی با منشأ کیاهی تولید می‌شود. مرغوبیت و کیفیت پنبه بنابر مولفه‌هایی همانند رنگ، نرمی، طول الیاف، ظرافت، شفافیت، درجه خالص بودن و رطوبت موجود در خود لیف پنبه وابسته است. به طور کلی طول و قطر الیاف پنبه با توجه به تنوع و شرایط اقلیمی کشت آن متفاوت است و هر چه طول بیش‌تر و قطر نازک‌تری داشته باشد، مرغوب‌تر است. همچننی لیف پنبه هر چه سفیدتر باشد، خالص‌تر بوده و به نوعی مبین مرغوبیت آن به شمار می‌آید.

ابریشم

ابریشم از الیاف پروتئینی با منشأ حیوانی است. الیاف ابریشمی در مقایسه با الیاف پنبه و پشم مقاومت بیش‌تری در برابر نیروی کششی داشته و بدین دلیل بهترین الیاف برای تولید فرش به شمار می‌آید. ابریشم در تار، پرز و پود فرش کاربرد دارد. ابریشم مصرفی برای کاربرد در پرز فرش 100 تا 400 دنیر و در تار 140 تا 170 دنیر کاربرد دارد.