سبک شناسی فرش دستباف

فرش دستباف بنابر محل بافت و شیوه بافت به سه گروه و سبک عشایری، روستایی و شهری قابل تقسیم است. هر یک از سبک‌های مذکور دارای ویژگی و شاخصه‌های منحصر به فردی است که باعث تمایز آن از فرش دیگر می‌شود. به طور کلی این سه سبک عبارت از عشایری، روستایی و شهری می‌باشد. هر یک در مناطق سبک‌ها و شیوه‌های خاصی و منحصر به فردی در تولید فرش رواج دارد که باعث شده تا فرش ایران دارای تنوع بالایی در طرح و نقش باشد. در ادامه به معرفی برخی از آنان پرداخته می‌شود.

سبک شناسی فرش دستباف، باعث شناخت دقیق فرش ایرانی و در نتیجه دقت در خرید این کالا می‌شود.

فرش عشایری

فرش‌های عشایری توسط عشایر و کوچ نشینان بافته می‌شود. این گونه فرش‌ها به دلیل کوچ روی عشایران و مدت زمان اقامت کوتاه، اغلب در اندازه کوچک و کناره هستند. نقوش فرش‌ها عمدتاً به صورت ذهنی و هندسی بافته می‌شوند. الیاف و رنگ‌های مورد استفاده بر گرفته از طبیعت است و اغلب فرش‌ها تمام پشم می‌باشند. گبه و فرش‌هایی با رجشمار کم تر از 15 (15 گره در 7 سانتی‌متر) تولید می‌کنند. عشایرهای شاهسون اردبیل، ترکمن‌های خراسان شمالی و مناطق شمالی کشور عموماً فرش‌های عشایری تولید می‌کنند.

فرش‌های روستایی

فرش‌های روستایی، فرش‌هایی مابین فرش‌های عشایری و شهری هستند. ابعاد این نوع فرش‌ها به دلیل یک‌جانشینی روستاییان بزرگ‌تر از عشایری است و طرح‌ها از روی الگو یا نقشه بافته می‌شوند. ظرافت فرش‌های روستایی کم‌تر از فرش‌های شهری است. در بافت فرش‌های روستایی به طور عمده تارهای نخی و پرزهای پشمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. فرش‌های روستایی عموماً دارای رجشماری در حدود 18 تا 30 رج (18 تا 30 گره در 7 سانتی‌متر) می‌باشند. مناطقی همانند فارس، هریس و آباده به تولید فرش‌های روستایی اشتغال دارند.

فرش‌های شهری

فرش‌های شهری اغلب در کارگاه‌های متمرکز فرش‌بافی تولید می‌شوند. اندازه فرش‌ها از ابعاد کوچک (پادری) تا فرش‌های بزرگ پارچه 24 تا 36 متری متفاوت است. تولید این گونه فرش‌ها سازمان یافته است و مراحل مختلف تولید توسط متخصصان آن حوزه انجام می‌گیرد. نقوش فرش‌ها توسط استادان طراح و نقاش ترسیم شده و بافندگان از روی نقشه به بافت فرش می‌پردازد. در بافت فرش‌های شهری از الیاف ظریف‌تری نسبت به الیاف روستایی ترسیم می‌شود.