10
آوریل

شناخت برخی از عیوب فرش

کجی

حاشیه برخی از فرش‌ها دارای تورفتگی و یا بیرون آمدگی است. در چنین فرش‌هایی حاشیه‌ها فاقد خط مستقیم هستند. برای محاسبه کجی فرش با اندازه‌گیری عرض اوّل، وسط و آخر، می‌توان مقدار کجی را محاسبه کرد. علّت ایجاد این عیب به عوامل زیادی همانند خمیدگی سردار و زیردار دستگاه بافت، عدم پخش صحیح چله در دار، نداشتن کوجی و یا پارگی نخ کوجی، عدم وجود تسمه‌های عمودی، کشش بیش از حد پود ضخیم، بستگی دارد. تو رفتگی و شکم دادگی فرش در زمره کجی فرش به شمار می‌آید. خبرگان و برخی از کارشناسان فرش این عیب را سَرَک (سَرِه) می‌نامند.

شناخت برخی از عیوب فرش، در ارزش‌گذاری فرش و خرید آن حائز اهمیت است

سرکجی (شانه‌دار شدن)

اگر اندازه طولی یک طرف فرش با طرف دیگر متفاوت باشد، این عیب شانه‌‌دار شدن فرش می‌باشد. علت ایجاد عیب مذکور به عواملی از قبیل معیوب بودن دستگاه بافت و عدم توازی سردار و زیردار، شل بودن چله‌ها در یک طرف، تراکم چله در یک طرف قالی، عدم یکنواختی در کوبیدن پودها و یا پود کشی بستگی دارد.

بالا زدگی و پایین زدگی

برخی از فرش‌ها افزایش و یا کاهش طول بیش از اندازه متعارف دارد. در صورت بالا زدگی فرش، گل‌ها کشیده و یا از فرم دایره‌ای به بیضی درمی‌آید. همچنین در صورت پایین زدگی، طول گل‌ها کوبیده می‌شود. در اینگونه فرش‌ها رجشمار طولی فرش کاهش و یا افزایش می‌یابد. به بالازدگی رندی و پایین زدگی کوبیدگی نیز گفته می‌شود. علل بوجود آمدن این عیب عبارت از تعویض بافنده، تعویض ضخامت خامه و یا پود، متراکم بودن چله‌ها در بالا زدگی، کم کوبیدن یا زیاد کوبیدن پودها، شل بودن چله در بالا زدگی، کم کردن رج‌های بافت از نقشه در پایین زدگی موثر است.

بی نظمی و عدم تقارن در دو طرف ترنج

در برخی از فرش‌ها نقش ترنج در میان جای نگرفته است. بدین معنی که فاصله ابتدای فرش تا نقطه مرکزی ترنج با نیمه دیگر متفاوت است و میان دو نیمه قالی عدم تقارن است. این عیب در اثر شل بودن چله در نیمه قالی، اختلاف ضخامت نخ مصرفی، تعویض ضخامت پودها در نیمه قالی و تغییر بافنده در نیمه دیگر قالی ایجاد می‌شود.